ජාතික අවශ්යතා සඳහා එකඟතාවකින් තොරව සිටීමේ සිට සම්මුතියකට එළඹීම දක්වා
2026-02-09 1230
(ජෙහාන් පෙරේරා)
ශ්රී ලංකාවේ වැදගත්ම ව්යවස්ථාපිත තනතුරක් සම්බන්ධයෙන් දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පැවති අවිනිශ්චිතතාවයක්, ජ්යෙෂ්ඨ නියෝජ්ය විගණකාධිපති සමුදිකා ජයරත්න මහත්මිය විගණකාධිපති ධුරයට පත්කිරීමත් සමඟ අවසන් විය. 2025 අප්රේල් මාසයේදී පෙර විගණකාධිපතිවරයා විශ්රාම ගැනීමෙන් පසු, මාස දහයකට ආසන්න කාලයක් එම තනතුර පුරප්පාඩු වී පැවතීමෙන් පසුව, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාව ඒකමතිකව මෙම තීරණය ගෙන තිබේ. මෙම පත්වීම ජාතික විගණන කාර්යාලයට ස්ථාවරත්වය නැවත ගෙනඑන අතර ශ්රී ලංකාවේ ව්යවස්ථාමය පද්ධතිය ප්රායෝගිකව ක්රියාත්මක වන ආකාරය ගැන සිතාබැලීමට අවස්ථාවක් ලබාදෙයි.
මෙම පත්වීම අවසානයේ තීරණය කළ ආකාරය පත්වීම තරම්ම වැදගත් ය. මාස ගණනක එකඟනොවීමකින් සහ ප්රසිද්ධ සාකච්ඡාවකින් පසුව, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෝ පොදු එකඟතාවකට පැමිණියහ. මෙම එකඟතාව මගින් ජනාධිපතිවරයාගේ ප්රජාතන්ත්රවාදී අධිකාරිය, ස්වාධීනව කටයුතු කිරීමේ කවුන්සිලයේ යුතුකම සමඟ සමතුලිත කරන ලදී. එසේ කිරීමෙන්, ව්යවස්ථාමය තීරණ ගැනීමේදී එකට වැඩකිරීමේ, සංයමයෙන් ක්රියාකිරීමේ සහ එකඟතාවකට පැමිණීමේ වටිනාකම ඔවුහු පෙන්වාදුන්හ.
විශේෂයෙන් දිගු කලක් පැවති ප්රජාතන්ත්රවාදී රටවල් පවා විධායකය විසින් අධික බලයක් දැරීමේ අවදානමට මුහුණ දී සිටින අවස්ථාවක, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාව යනු ශ්රී ලංකාවේ වැදගත්ම පාලන සභාවලින් එකකි. මැතිවරණ මගින් ලබාදෙන අධිකාරිය ස්වාධීන අධීක්ෂණයක් සමඟ සමතුලිත කිරීමට ශ්රී ලංකාව දරන උත්සාහයේදී, ව්යවස්ථා සභාව සිය තීරණ සංවේදී ව්යවස්ථාමය පද්ධතිවලට ඇතුළත් කරයි. තේරී පත් වූ ආණ්ඩු හරහා රාජ්යයේ ක්රියාකාරීත්වය අඛණ්ඩව පවත්වාගනිමින් ප්රධාන රාජ්ය ආයතනවල ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කිරීම මෙම පද්ධතිවල අරමුණයි. ප්රජාතන්ත්රවාදී බලය භාවිත කළයුතු වුවද, එය මහජන විශ්වාසය භුක්ති විඳින ආයතන විසින් ද සීමා කළ යුතුය. මෙම පද්ධති සෑම විටම පරිපූර්ණ ලෙස ක්රියාත්මක වී නොමැති වුවද, ඒවා පිටුපස ඇති මූලික අදහස පුළුල් ලෙස පිළිගැනේ. මීට සමාන විධිවිධාන තවත් ප්රජාතන්ත්රවාදී රටවල සොයාගත හැකිය.
එක්සත් රාජධානියේ, ස්වාධීන කොමිෂන් සභා විසින් විනිසුරුවන් සහ ජ්යෙෂ්ඨ සිවිල් සේවකයන් පත්කිරීමට උපකාර කරනු ලැබේ. මෙම ආයතන අමාත්යවරුන් සමඟ එක්ව කටයුතු කරන අතර, දේශපාලන බලපෑම සීමාකරයි. එහෙත් එය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කිරීමක්ද නොකෙරෙයි. කැනඩාවේ, පාර්ලිමේන්තු කමිටු, ප්රජාතන්ත්රවාදය සඳහා ස්වාධීනත්වය අත්යවශ්ය යැයි සැලකෙන විගණකාධිපති වැනි අධීක්ෂණ ආයතන සඳහා, පත්වීම් සමීපව පරීක්ෂා කරයි. ඉන්දියාවේ, ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ විනිසුරුවන් පත්කිරීමේදී, කොලීජියම් ක්රමය, නව විනිසුරුවන් තෝරාගැනීමේදී ප්රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. අධික දේශපාලන මැදිහත්වීම්වලින් අධිකරණය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා මෙම ක්රමය වර්ධනය විය.
ජවිපෙ භූමිකාව
ශ්රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාව නිර්මාණය කරන ලද්දේ රටේ වැදගත්ම රාජ්ය ආයතන සඳහා පත්වීම් ප්රවේශමෙන් සහ වගකීමෙන් යුතුව සිදුකරන බව සහතික කිරීම සඳහා ය. එහි අරමුණ විධායකයෙන් බලය උදුරාගැනීම නොව, පත්කරන ලද තැනැත්තන් ස්වාධීන, නිසි සුදුසුකම් ලත් සහ දේශපාලනික වශයෙන් පක්ෂග්රාහී නොවන බව සහතික කිරීමය. සභාවේ පාලනයේ ප්රධාන ක්ෂේත්ර හතක පත්වීම් අධීක්ෂණය කරයි. මේවාට ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයට සහ අභියාචනාධිකරණයට සිදුකෙරෙන පත්කිරීම් හරහා අධිකරණයද ඇතුළත් වේ. මැතිවරණ, රාජ්ය සේවය, පොලිසිය, මානව හිමිකම් සහ අල්ලස් හා දූෂණයට එරෙහි සටන සඳහා වගකිව යුතු ස්වාධීන කොමිෂන් සභා සඳහා පත්වීම් ද එය අධීක්ෂණය කරයි. ඊට අමතරව, සභාව විසින් විගණකාධිපති කාර්යාලයට පත්වීම් සිදුකිරීමද අධීක්ෂණය කරයි.
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාවේ වැදගත්ම ලක්ෂණය වන්නේ එය සකස් වී ඇති ආකාරයයි. එහි සාමාජිකයන් දසදෙනා ආණ්ඩු පක්ෂයෙන්, ප්රධාන විපක්ෂයෙන්, කුඩා දේශපාලන පක්ෂවලින් සහ සිවිල් සමාජයෙන් පැමිණේ. මෙම මිශ්රණය නිර්මාණය කර ඇත්තේ පාර්ලිමේන්තුවේ විවිධ දේශපාලන අදහස් පිළිබිඹු කිරීමට සහ මැතිවරණවලට සෘජුවම සම්බන්ධ නොවන හඬවල් ඇතුළත් කිරීමට ය. 'සංවේදී තනතුරු සඳහා පත්කිරීම් නීතිමය බලයෙන් පමණක් නොව, සාධාරණත්වය, සමබරතාවය සහ ඇතුළත් කිරීම තුළින් ද නීත්යානුකූලභාවය ලබාගනී' යන අදහස මත මෙම ප්රවේශය පදනම් වී ඇත. විගණකාධිපතිවරයා පත්කිරීමේ ඒකමතික තීරණයෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාවේ සියලුම සාමාජිකයන් එවැනි වැදගත් තීරණ සඳහා වගකීම බෙදාගන්නා බවයි.
විධායක ජනාධිපතිවරයාගේ වැඩෙන බලය පිළිබඳ දැඩි මහජන විවාදයක් පැවති 2000 වසර පමණ වන විටම, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාව පිළිබඳ අදහස ජනප්රිය විය. සිවිල් සමාජ කණ්ඩායම්, වෘත්තීය සංවිධාන සහ නීති ප්රජාවේ සමහර කොටස් තර්ක කළේ, ඕනෑවට වඩා පාලනය නොකළ බලය අපයෝජනයට සහ මහජන විශ්වාසය නැතිවීමට හේතු වී ඇති බවයි. එම කාලයේ දී, වත්මන් ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුවේ ප්රධාන පක්ෂය වන ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ද මෙම මතයට සහාය දැක්වීය. ව්යවස්ථා ප්රතිසංස්කරණ ඇතුළත් වේදිකාවක් මත ජවිපෙ ජනාධිපති චන්ද්රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංගගේ රජයට එක්විය. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස, 2001 දී 17 වැනි ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධනය හරහා පළමු ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාව නිර්මාණය කරන ලදී. කෙසේවෙතත්, එය අර්ධ මට්ටමේ සාර්ථකත්වයකින් ක්රියාත්මක විය.
අවස්ථා කිහිපයකදී, මෙම ක්රමය මුලින්ම හඳුන්වාදුන් ජනාධිපති චන්ද්රිකා කුමාරතුංග, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා මණ්ඩලයේ අදහස් සමඟ එකඟ නොවීය. මෙය පත්වීම් ලබාදීමේ අවහිරතා සහ ප්රමාදයන්ට හේතුවිය. එය නිර්මාණය කළ දා සිට, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාවේ ශක්තිය විවිධ ව්යවස්ථාමය සංශෝධන සමඟ වෙනස් වී ඇත. මෙම වෙනස්කම් රඳාපැවතුණේ බලයේ සිටින නායකයන් තමන්ගේම අධිකාරියේ සීමාවන් පිළිගැනීමට කොතරම් කැමැත්තක් දක්වනවාද යන්න මතය. 18 වැනි සංශෝධනය මඟින් බොහෝ පත්වීම් බලතල විධායකයට නැවත ලබාදීමෙන් සභාවේ බලය බෙහෙවින් අඩුකරන ලදී. 19 වැනි සංශෝධනය විසින් පසුව මෙය ආපසු හරවා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාව ශක්තිමත් කළේය. 20 වැනි සංශෝධනය එය නැවතත් දුර්වල කළ අතර, 21 වැනි සංශෝධනය යම් සමතුලිතතාවක් මගින් එය යථාතත්ත්වයට පත්කළේය. අද, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාව 21 වැනි සංශෝධනය යටතේ ක්රියාත්මක වන අතර, වැදගත් රාජ්ය පත්වීම්වලදී, බෙදාගනු ලබන තීරණ වෙනුවෙන් නව කැපවීමක් ප්රදර්ශනය කරයි.
ජනාධිපතිවරයාගේ කැමැත්ත
විගණකාධිපති කාර්යාලය ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් ආරක්ෂා කර ඇත්තේ, එය රාජ්ය වියදම් අධීක්ෂණය කිරීමේදී සහ රාජ්ය අරමුදල් ආරක්ෂා කිරීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකරන බැවිනි. ජාතික විගණන කාර්යාලය රජයේ මුදල් නිසි ලෙස භාවිත කිරීම සහතික කිරීමට උපකාරී වේ. ස්වාධීන හා කාර්යක්ෂම විගණන ආයතනයක් නොමැතිව, පාර්ලිමේන්තුවේ අධීක්ෂණය දුර්වල වනු ඇති අතර දූෂණය පාලනයකින් තොරව වර්ධනය විය හැකිය. විගණකාධිපති දෙපාර්තමේන්තුවේ කාර්යය අද විශේෂයෙන් වැදගත් වේ. දූෂණයට එරෙහිව සටන් කිරීම රජයේ ප්රධාන පොරොන්දුවක් වන අතර, 2024 ජනාධිපතිවරණ සහ පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණවලදී ඡන්දදායකයන් එයට සහාය දැක්වීමට ප්රධාන හේතුවක් විය.
මාස දහයකට වැඩි කාලයක් පුරා, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාව මෙම කාරණය සලකා බැලූ අතර, ජ්යෙෂ්ඨ නියෝජ්ය විගණකාධිපති ජයරත්න ඇතුළු ජනාධිපතිවරයා විසින් යෝජනා කරන ලද නාමයෝජනා හතරක්ම අනුමත කිරීම ප්රතික්ෂේප කළේය. විශේෂයෙන් එවැනි වැදගත් ආයතනයක එම තනතුර දිගු කාලයක් පුරප්පාඩුව පැවතීම නිසා, මෙම තීරණ මහජන විවාදයට හා කනස්සල්ලට හේතුවිය. ජනාධිපතිවරයා විසින් හමුදා සේවයට අනුයුක්ත නිලධාරියකු නම් කිරීමෙන් පසු කනස්සල්ල තවත් වර්ධනය විය. ඒ සමඟම, සභාවේ ක්රියාමාර්ග මගින් ජනාධිපතිවරයාගේ තේරීම් අනුමත කිරීමට වඩා ස්වාධීනව කටයුතු කිරීමට ඇති කැමැත්ත පෙන්නුම්කරන ලදී.
ජයරත්න මහත්මියගේ නම ඉදිරිපත් කිරීමට ජනාධිපතිවරයා ගත් තීරණය, නැවතත් ඇයට ඔහුගේ පැහැදිලි සහයෝගය පෙන්නුම් කළ අතර, නව තත්වයන් සැලකිල්ලට ගනිමින් නාමයෝජනා සමාලෝචනය කිරීමට ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාවට ආරාධනා කළේය. ඇයට අවසානයේ අනුමැතිය ලබාදීමෙන් පෙනීයන්නේ ඇය අවශ්ය හැකියාව, අඛණ්ඩතාව සහ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ ප්රමිතීන් සපුරා ඇති බවට සභාව සෑහීමකට පත් වූ බවයි.
නව සිවිල් සමාජ නියෝජිතයන් පත්කිරීම ඇතුළුව ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාවේ සාමාජිකත්වයේ වෙනස්කම්, නැවුම් සහ සාමූහික දෘෂ්ටියක් ගැනීමට ද හැකි විය. විශේෂයෙන් මහජන අරමුදල් අතීතයේ අනිසි ලෙස භාවිත කිරීම පිළිබඳ විමර්ශන දේශපාලනික වශයෙන් සංවේදී වන අවස්ථාවක, මෙම තනතුරට ශක්තිමත් වෘත්තීය කුසලතා, සදාචාරාත්මක ධෛර්යය සහ ස්වාධීනත්වය අවශ්ය වේ. අවසානයේ ඒකමතික තීරණයකට එළඹීමෙන්, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාවේ සාමාජිකයයෝ එක්ව විගණන කාර්යාලයට අධිකාරියක් සහ මහජන විශ්වාසයක් ඇති බව සහතික කිරීමේ වගකීම භාරගත්හ.
Lanka Newsweek © 2026